top

Aktualności

Bezpieczeństwo zdrowotne jaj, a systemy utrzymania kur.


Dyskusję znów wywołały dioksyny wykryte w jajach z ekologicznej produkcji.

Obecna sytuacja w Niemczech  jest  bardzo podobna do opisanej w 2005 r. przez prof. dr hab. Stanisława Wężyka w artykule pt. „Dioksyny – powód czy pretekst?” (Polskie Drobiarstwo, nr 3/2005). Nadal aktualna jest trafna uwaga autora, że im bliżej terminu likwidacji konwencjonalnych klatek:
„tym głośniej dyskutują niemieccy producenci jaj spożywczych na temat przechodzenia na tzw. Alternatywne technologie chowu kur nieśnych przy równoczesnej rezygnacji z chowu klatkowego. Po drugiej stronie bariery stoją tzw. „zieloni” walczący o tzw.  „prawa zwierząt”, a w ich cieniu ukrywają  się „regulatorzy” rynku jaj, którzy poprzez wprowadzanie nowych typów klatek czy proponowanie utrzymania  kur na ściółce czy zielonych wybiegach, dążą świadomie do obniżenia podaży jaj.…Udział dioksyn w treści jaja nie jest czymś zaskakującym i strasznym dla specjalistów. Problematyka ta jest już od dawna w specjalistycznej literaturze udokumentowana. Z wielu naukowych prac wynika, że kury utrzymywane  na wolnych wybiegach, na skutek grzebania i dziobania ziemi, mogą odkładać więcej dioksyn w treści jaj, skąd mogą być przeniesione do organizmu konsumenta.”

Bezpieczeństwo konsumenta
We wszystkich krajach członkowskich, w tym także w Polsce prowadzony jest stały monitoring zawartości dioksyn w produktach pochodzenia zwierzęcego, w ramach Krajowego programu badań kontrolnych dioksyn, furanów i dioksynopodobnych  polichlorowanych bifenyli dl-PCB, zgodnego z  zaleceniami Komisji Europejskiej. Monitoring obejmuje także  jaja spożywcze (kurze i przepiórcze).
Program ten jest publikowany na stronie internetowej Głównego Inspektoratu Weterynarii: http://www.wetgiw.gov.pl/index.php?action=szczegoly&m_id=29&kat_id=1966 

Dioksyny powstają w wyniku wielu procesów przemysłowych, a także w wyniku spalania drewna (np. pożary lasów). Oprócz przemysłu, źródłem emisji dioksyn do środowiska są także: nielegalne wysypiska, odpady przemysłowe i gospodarcze, spaliny samochodowe. Poważnym zagrożeniem jest spalanie różnego rodzaju odpadów w piecach domowych. Dioksyny przedostają się do atmosfery, wód, a także gleby, gdzie zalegają  20-30 lat.

Dioksyny  jest to potocznie używana nazwa w odniesieniu   do grupy  aromatycznych związków chloro-organicznych, uznanych przez  toksykologów za wysoce toksyczne i groźne dla zdrowia człowieka, zwierząt i pozostałych organizmów żywych. Zaliczamy do nich 75 toksycznych kongenerów  polichlorowanych dibenzo- p -dioksyn  (PCDD)  oraz grupę 135 kongenerów polichlorowanych dibenzofuranów (PCDF) oraz 12 dioksynopodobnych polichlorowanych bifenyli (dl-PCB).
Termin „dioksyny” określa rozporządzenie Komisji (WE) nr 1881/2006 z dnia 19 grudnia 2006 r. ustalające najwyższe dopuszczalne poziomy niektórych zanieczyszczeń w środkach spożywczych.

Zawartość dioksyn wyrażana jest w pg-TEQ na 1g badanej substancji lub w ng-TEQ w odniesieniu do 1 kg, a w przypadku gazów i spalin w ng-TEQ/m3.

Dioksyny wykazują tendencję do odkładania się w tłuszczach zwierzęcych, natomiast w mniejszej ilości w tłuszczach roślinnych. Obecność dioksyn w ilości znacznie  przekraczającej normy, może spowodować u człowieka zaburzenia systemu nerwowego, hormonalnego i enzymatycznego, ogólne osłabienie układu odpornościowego, utratę masy ciała, uszkodzenia skóry, zmiany anatomo-patologiczne, w tym nowotworowe. Za jedną z najgroźniejszych trucizn uznano już w 1950 r. dioksynę TCDD, która powolnym działaniem uszkadza narządy wewnętrzne: wątrobę, nerki, tkankę płucną, rdzeń kręgowy, korę mózgową.
Ze względu na tendencję do kumulowania się dioksyn w łańcuchu żywnościowym stały monitoring tych szkodliwych związków obejmuje pasze i żywność.

Kraje członkowskie mają obowiązek stosowania takich samych zasad pobierania prób  oraz przeprowadzania badań analitycznych zawartości dioksyn.
Obowiązujące akty prawne w zakresie monitoringu i dopuszczalnych zawartości dioksyn w paszach i środkach spożywczych:
- Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 stycznia 2007 r. w sprawie dopuszczalnych zawartości substancji niepożądanych w paszach
- Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1881/2006 z dnia 19 grudnia 2006 r. ustalające najwyższe      dopuszczalne poziomy niektórych zanieczyszeń w środkach spożywczych
- Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1883/2006z dnia 19 grudnia 2006 r. ustanawiające metody pobierania próbek i metody analizy do celów urzędowej kontroli dioksyn i dioksynopodobnych polichlorowanych bifenyli (PCB) w środkach spożywczych.
 
Normy dopuszczalnych zawartości dioksyn i PCB dla jaj spożywczych zostały określone w załączniku do rozporządzenia (WE) nr 1881/2006 z dnia 19 grudnia 2006 r. ustalające najwyższe dopuszczalne poziomy niektórych zanieczyszeń w środkach spożywczych.
Badania na obecność dioksyn prowadzi akredytowane laboratorium - Państwowy Instytut Weterynaryjny  -Pracownia Ochrony Radiologicznej i Badań Izotopowych w Puławach.


 

 

Załączone pliki:

  1. Pełen tekst artykułu prof. dr hab. Stanisława Wężyka - "Dioksyny - powód czy pretekst?"
powrót